II. ADMINISTRACIÓN XERAL DO ESTADO

SUBDELEGACIÓN DO GOBERNO DE PONTEVEDRA

Dependencia da Área de Industria e Enerxía

Resolución da Dirección Xeral de Política Enerxética e Minas pola que se desestima a solicitude de Enel Green Power España, SL, de autorización administrativa previa do parque eólico “Alto Cabrera”, de 144 MW de potencia instalada, e da súa infraestrutura de evacuación, nas provincias de León e Ourense, acordando o arquivo do expediente PEol-382.

De acordo co establecido no artigo 53 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, do sector eléctrico, e no Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, polo que se regulan as actividades de transporte, distribución, comercialización, subministración e procedementos de autorización de instalacións de enerxía eléctrica, en base aos seguintes:

I. Feitos

Primeiro.- Solicitude de autorización administrativa previa

Enel Green Power España, SL, (en diante, o promotor) solicitou, con data 28 de novembro de 2020, autorización administrativa previa do parque eólico “Alto Cabrera”, de 144 MW, e da súa infraestrutura de evacuación, consistente nas liñas subterráneas de 33 kV de interconexión dos aeroxeradores coa subestación “SET Alto Cabrera 33/220 kV”, a subestación “SET Alto Cabrera 33/20 kV” e a liña aérea de 220 kV “SET Alto Cabrera 33/220 kV – SE SANTO QUEREÑO 220 kV, propiedade de Rede Eléctrica de España, SAU, nos termos municipais de Encinedo e Benuza, na provincia de León, e Carballeda de Vadeorras, na provincia de Ourense (en diante tamén, o proxecto).

Segundo.- Admisión a trámite

Esta Dirección Xeral acreditou, con data 9 de decembro de 2020, que a solicitude de autorización administrativa previa do proxecto do parque eólico “Alto Cabrera”, e a súa infraestrutura de evacuación, nas provincias de León e Ourense, fora presentada e admitida a trámite.

Terceiro.- Tramitación da solicitude conforme co Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro

Esta Dirección Xeral, con data 15 de decembro de 2020, dá traslado do expediente ás Áreas de Industria e Enerxía das Subdelegacións do Goberno en León e Ourense, como órganos competentes para a tramitación do expediente de solicitude de autorización conforme co disposto no artigo 113 do Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro.

Conforme co disposto no Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, e na Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, a solicitude de autorización administrativa previa, acompañada do proxecto e estudo de impacto ambiental sométese a información pública, coa debida publicación no Boletín Oficial do Estado e no boletín oficial das provincias afectadas, solicitándose igualmente os correspondentes informes ás distintas administracións, organismos e empresas de servizo público ou de servizos de interese xeral na parte que a instalación poida afectar a bens e dereitos ao seu cargo, así como aos organismos que deben presentar informe conforme coa Lei 21/2013, do 9 de decembro.

Con data 27 de agosto de 2021, emítese o informe e o expediente de tramitación da Área de Industria e Enerxía da Subdelegación do Goberno en León e, con data 7 de febreiro de 2022, emítese o informe e o expediente de tramitación da Dependencia da Área de Industria e Enerxía da Subdelegación do Goberno en Pontevedra.

Cuarto.- Avaliación de impacto ambiental practicada

Con data 24 de febreiro de 2022 remítense á Subdirección Xeral de Avaliación Ambiental (SGEA) estes expedientes para o inicio do procedemento de avaliación de impacto ambiental ordinaria, segundo o disposto no artigo 39 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, complementados posteriormente.

A Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental emite, con data 12 de abril de 2022, Resolución pola que se declara a non admisión a trámite da solicitude de inicio da avaliación de impacto ambiental ordinaria do proxecto “Parque eólico Alto Cabrera, accesos e infraestrutura de evacuación. Termos municipais de Encinedo, Benuza, Ponte de Domingo Flórez, Castrocontrigo (León), Carballeda de Valdeorras e Rubiá (Ourense)”, por estimar que concorren as tres causas de non admisión indicadas no apartado 4 do artigo 39 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental.

Con data 19 de maio de 2022, o promotor interpuxo un recurso de alzada contra a mencionada Resolución, do 12 de abril de 2022, da Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental, por considerala contraria a dereito, ante a Secretaría de Estado de Medio Ambiente do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico.

Con data 8 de maio de 2026, ante a imposibilidade de acometer o desenvolvemento da instalación, en relación co cumprimento dos prazos máximos fixados no artigo 1 do Real decreto-lei 23/2020, do 23 de xuño, mesmo no caso de que fose estimado o recurso de alzada mencionado no parágrafo anterior, desiste deste.

Quinto.- Permisos de acceso e conexión

O proxecto obtivo permisos de acceso e conexión á rede de transporte na subestación SANTO QUEREÑO 220 kV, propiedade de Rede Eléctrica de España, SAU. Con data do 15 de xuño de 2023 ten entrada, no Rexistro deste Ministerio, escrito de Rede Eléctrica de España, SAU, polo que se informa da caducidade, en data 25 de xaneiro de 2023, dos permisos de acceso e conexión outorgados ao proxecto en aplicación do disposto no Real decreto-lei 23/2020, do 23 de xuño, polo que se aproban medidas en materia de enerxía e noutros ámbitos para a reactivación económica, así como da súa comunicación ao promotor, en data 15 de marzo de 2023, por incumprimento do fito 2, de obtención da declaración de impacto ambiental favorable.

Sexto.- Trámite de audiencia

Con data 26 de abril de 2022, notificouse a proposta de resolución pola que se tiña por desistido a Enel Green Power España, SL, da súa solicitude de autorización administrativa previa do parque eólico “Alto Cabrera”, de 144 MW, e da súa infraestrutura de evacuación, nas provincias de León e Ourense, outorgándose un prazo de dez días, para os efectos de presentar as alegacións que se estimasen pertinentes.

Con data 10 de maio de 2022, o promotor presentou escrito de alegacións á proposta de resolución de desestimación da solicitude de autorización administrativa previa, no que expuña que os motivos que sustentaban a Resolución de non admisión da avaliación ambiental ordinaria do Parque Eólico Alto Cabrera eran nulos de pleno dereito e que era a súa intención interpor recurso de alzada ante a Secretaría de Estado de Medio Ambiente, e solicitaba a suspensión do trámite de ter por desistido ao promotor da súa solicitude de autorización do parque eólico “Alto Cabrera” sobre a base da Resolución de non admisión da avaliación ambiental ordinaria do Parque Eólico Alto Cabrera, cando menos ata o momento no que esta Resolución adquirise firmeza.

Con data 13 de maio de 2026, ten entrada no Rexistro deste Ministerio escrito do promotor no que, tras desistir do recurso de alzada interposto, expresa conformidade co contido da Proposta de Resolución notificada con data 26 de abril de 2022, e solicita que se proceda a aprobar a referida Resolución.

Con data 6 de xullo de 2026, notifícase o trámite de audiencia da actualización da proposta de resolución pola que se desestima a solicitude de autorización administrativa previa do proxecto, no expediente SGIISE/PEol-382.

Unha vez transcorrido o prazo de quince días hábiles, contados desde o día seguinte á notificación ao promotor da proposta de resolución, nesta Dirección Xeral non se recibiu resposta da súa parte.

Analizada a documentación recibida, en base aos seguintes:

II. Fundamentos xurídicos

Primeiro.- Normativa aplicable

Tomando en consideración o establecido na Lei 24/2013, do 26 de decembro, do sector eléctrico, no Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, polo que se regulan as actividades de transporte, distribución, comercialización, subministración e procedementos de autorización de instalacións de enerxía eléctrica, na Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, na Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo común das administracións públicas, no Real decreto 1183/2020, do 29 de decembro, de acceso e conexión ás redes de transporte e distribución de enerxía eléctrica, e no Real decreto-lei 23/2020, do 23 de xuño, polo que se aproban medidas en materia de enerxía e noutros ámbitos para a reactivación económica.

Segundo.- Sobre a autorización de instalacións de produción de enerxía eléctrica

A Lei 24/2013, do 26 de decembro, do sector eléctrico dispón, no artigo 21 relativo a actividades de produción de enerxía eléctrica, que “A posta en funcionamento, modificación, peche temporal, transmisión e peche definitivo de cada instalación de produción de enerxía eléctrica estará sometida, con carácter previo, ao réxime de autorizacións establecido no artigo 53 e na súa normativa de desenvolvemento”.

O artigo 53 regula a posta en funcionamento de novas instalacións de transporte, distribución, produción e liñas directas, someténdoa á obtención das seguintes autorizacións administrativas: autorización administrativa previa, autorización administrativa de construción e autorización de explotación.

De conformidade co artigo 3.13 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, corresponden á Administración xeral do Estado, nos termos establecidos na esta lei, as seguintes competencias:

“Autorizar as seguintes instalacións eléctricas:

a) Instalacións peninsulares de produción de enerxía eléctrica, incluíndo as súas infraestruturas de evacuación, de potencia eléctrica instalada superior a 50 MW eléctricos, instalacións de transporte primario peninsular e acometidas de tensión igual ou superior a 380 kV.

b) Instalacións de produción incluíndo as súas infraestruturas de evacuación, transporte secundario, distribución, acometidas, liñas directas, e as infraestruturas eléctricas das estacións de recarga de vehículos eléctricos de potencia superior a 250 kW, que excedan do ámbito territorial dunha comunidade autónoma, así como as liñas directas conectadas a instalacións de xeración de competencia estatal”.

Sobre a autorización administrativa previa, disponse, no artigo 53 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, que se tramitará co anteproxecto da instalación como documento técnico e, no seu caso, conxuntamente coa avaliación de impacto ambiental, segundo o disposto na Lei 21/2013, do 9 de decembro, e outorgará á empresa autorizada o dereito a realizar unha instalación concreta en determinadas condicións. A autorización administrativa de instalacións de xeración non poderá ser outorgada se o seu titular non obtivo previamente os permisos de acceso e conexión ás redes de transporte ou distribución correspondentes. Así mesmo, a solicitude de autorización debe cumprir os requisitos xerais administrativos recollidos, con carácter xeral, na Lei 39/2015, do 1 de outubro, así como os requisitos xerais técnicos que están recollidos na normativa sectorial de aplicación.

Por outra banda, o Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, regula, con carácter xeral, nos artigos 121, 122, 123 e 124, cuestións relativas á solicitude de autorización administrativa. En particular, o artigo 124 do Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, establece que os proxectos de instalacións de produción, transporte e distribución de enerxía eléctrica someteranse a avaliación de impacto ambiental cando así o esixa a lexislación aplicable nesta materia.

O artigo 42 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental establece que este órgano substantivo deberá ter debidamente en conta, no procedemento de autorización do proxecto, a avaliación de impacto ambiental efectuada.

Terceiro.- Sobre a avaliación de impacto ambiental aplicable a proxectos que poidan ter efectos significativos sobre o medio ambiente

A Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental, regula a avaliación de impacto ambiental dos proxectos, entre eles os consistentes na realización de obras e instalacións, incluídos no seu ámbito de aplicación, como proceso a través do cal se analizan os efectos significativos que teñen ou poden ter proxectos, antes da súa autorización, sobre o medio ambiente, incluíndo a poboación, a saúde humana, a flora, a fauna, a biodiversidade, a geodiversidad, a terra, o chan, o subsolo, o aire, a auga, o clima, o cambio climático, a paisaxe, os bens materiais, incluído o patrimonio cultural, e a interacción entre todos os factores mencionados. Esta lei traspón o Dereito da Unión Europea na materia.

No seu título II, sección primeira regúlase o procedemento de avaliación de impacto ambiental ordinaria para a formulación da declaración de impacto ambiental.

Así, o artigo 7 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, dispón os proxectos que serán obxecto de avaliación de impacto ambiental ordinaria, e, entre eles, os comprendidos no anexo I, así como os proxectos que, presentándose fraccionados, alcancen os limiares do anexo I mediante a acumulación das magnitudes ou dimensións de cada un dos proxectos considerados.

Corresponde á Dirección Xeral de Calidade e Avaliación Ambiental, a resolución dos procedementos de avaliación de impacto ambiental de proxectos de competencia estatal, de acordo co artigo 7.1 c) do Real decreto 500/2020, do 28 de abril, polo que se desenvolve a estrutura orgánica básica do Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, e modifícase o Real decreto 139/2020, do 28 de xaneiro, polo que se establece a estrutura orgánica básica dos departamentos ministeriais.

No marco deste procedemento, o órgano ambiental leva a cabo tanto a análise formal, respecto da información pública do proxecto e do estudo de impacto ambiental e consulta ás administracións públicas afectadas, cos respectivos informes preceptivos, e ás persoas interesadas, como igualmente a análise técnica do expediente de avaliación ambiental.

O órgano ambiental, unha vez finalizado a análise técnica do expediente de avaliación de impacto ambiental, formulará a declaración de impacto ambiental. E, segundo dispón o artigo 41, apartado 2, da Lei 21/2013, do 9 de decembro:

“A declaración de impacto ambiental terá a natureza de informe preceptivo e determinante, que concluirá sobre os efectos significativos do proxecto no medio ambiente e, no seu caso, establecerá as condicións nas que pode desenvolverse para a adecuada protección dos factores enumerados no artigo 35.1 c) durante a execución e a explotación e, no seu caso, o cesamento, o desmantelamento ou demolición do proxecto, así como, no seu caso, as medidas preventivas, correctoras e compensatorias”.

Segundo os apartados 3 e 4 do artigo 41 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, a declaración de impacto ambiental publicarase no Boletín Oficial do Estado no prazo de dez días hábiles a partir da súa formulación, non sendo esta obxecto de recurso sen prexuízo dos que, no seu caso, procedan vía administrativa e xudicial fronte ao acto polo que se autoriza o proxecto.

Tal e como queda posto de manifesto no seu artigo 5, a declaración de impacto ambiental é un informe preceptivo e determinante do órgano ambiental co que finaliza a avaliación de impacto ambiental ordinaria.

Seguidamente, o artigo 42, apartado 1, da Lei 21/2013, do 9 de decembro, dispón que:

“O órgano substantivo deberá ter debidamente en conta, no procedemento de autorización do proxecto, que deberá resolverse nun prazo razoable, a avaliación de impacto ambiental efectuada, incluídos os resultados das consultas”.

Pola súa banda, a Lei 21/2013, do 9 de decembro, declara na súa exposición de motivos, facendo referencia á xurisprudencia ditada respecto diso, que:

“O carácter determinante dos pronunciamentos ambientais maniféstase nunha dobre vertente, formal e material.

[…] Desde o punto de vista material, isto é, en canto á vinculación do seu contido para o órgano que resolve, o carácter determinante dun informe supón, conforme coa recente xurisprudencia, que o informe resulta necesario para que o órgano competente para resolver poida formarse criterio sobre as cuestións ás que o propio informe se refire.

Este carácter determinante materialízase no mecanismo previsto nesta lei para a resolución de discrepancias, de maneira que o órgano substantivo está determinado polo condicionado dos pronunciamentos ambientais, podendo apartarse motivadamente só no ámbito das súas competencias e expondo a correspondente discrepancia ante o Consello de Ministros ou o Consello de Goberno da comunidade autónoma correspondente ou, no seu caso, o que esta comunidade determinase”.

En consecuencia, as conclusións do órgano ambiental acerca dos efectos significativos sobre o medio ambiente do proxecto resultan vinculantes para o órgano que resolve, dado o carácter determinante da declaración de impacto ambiental, tal como sinala tamén reiterada xurisprudencia do Tribunal Supremo, por exemplo e entre outras, na súa Sentenza 962/2022, do 11 de xullo:

“Das consideracións expostas na transcrita exposición de motivos de LEA xorde unha das relevantes circunstancias desa consideración do procedemento de avaliación ambiental, a vinculación desta ao órgano substantivo, é dicir, como se declara no parágrafo transcrito, ao ter a DEA carácter determinante, comporta impor as condicións que nela se impoñan ao órgano substantivo, é dicir, na aprobación do proxecto de instrumento de ordenación tramitado”.

Cuarto.- Sobre o cumprimento dos fitos administrativos para o acceso e conexión ás redes de transporte e distribución de electricidade

O Real decreto-lei 23/2020, do 23 de xuño, polo que se aproban medidas en materia de enerxía e noutros ámbitos para a reactivación económica, no seu artigo 1, apartado 1 dispón que os titulares dos permisos de acceso para instalacións de xeración de enerxía eléctrica que obtivesen estes permisos con posterioridade ao 31 de decembro de 2017 e antes da entrada en vigor deste Real decreto-lei, deberán obter a declaración de impacto ambiental favorable nun prazo de 31 meses e a autorización administrativa previa nun prazo de 34 meses desde o 25 de xuño de 2020.

O anterior debe pórse en relación co citado artigo 53 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, conforme co cal a autorización administrativa de instalacións de xeración non poderá ser outorgada se o seu titular non obtivo previamente os permisos de acceso e conexión ás redes de transporte ou distribución correspondentes.

Seguidamente, engádese, no apartado 2 do artigo 1 do Real decreto-lei 23/2020, do 23 de xuño, que:

“A non acreditación ante o xestor da rede do cumprimento destes fitos administrativos en tempo e forma suporá a caducidade automática dos permisos de acceso e, no seu caso, de acceso e conexión concedidos e a execución inmediata polo órgano competente para a emisión das autorizacións administrativas das garantías económicas presentadas para a tramitación da solicitude de acceso ás redes de transporte e distribución. No obstante, se por causas non imputables ao promotor, non se producise unha declaración de impacto ambiental favorable, non se procederá á execución destas garantías”.

Quinto.- Garantías económicas

Ás garantías presentadas polo promotor será de aplicación o Real decreto 1183/2020, do 29 de decembro, de acceso e conexión ás redes de transporte e distribución de enerxía eléctrica, en concreto, o establecido no artigo 23.6, e se así fose solicitado por este.

Á vista da documentación achegada, dados os trámites efectuados, e de acordo co artigo 53 da Lei 24/2013, do 26 de decembro, do sector eléctrico, esta Dirección Xeral de Política Enerxética e Minas, no exercicio das competencias que lle atribúe o referido Real decreto 1955/2000, do 1 de decembro, polo que se regulan as actividades de transporte, distribución, comercialización, subministración e procedementos de autorización de instalacións de enerxía eléctrica, resolve:

Único.- Desestimar a solicitude de Enel Green Power España, SL, de autorización administrativa previa do parque eólico “Alto Cabrera”, de 144 MW, e da súa infraestrutura de evacuación, nas provincias de León e Ourense, acordando o arquivo do expediente PEol-382.

De acordo co disposto nos artigos 121 e 122 da Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo común das administracións públicas, e no artigo 62.2.i) da Lei 40/2015, do 1 de outubro, de réxime xurídico do sector público, contra a presente Resolución, que non pon fin á vía administrativa, pode interporse recurso de alzada ante a persoa titular da Secretaría de Estado de Enerxía no prazo dun mes a partir do día seguinte ao da súa publicación no Boletín Oficial do Estado.

Unha vez transcorrido este prazo sen interporse o recurso, a resolución será firme para todos os efectos. Para o cómputo dos prazos por meses deberá estarse ao disposto no artigo 30 da citada Lei 39/2015, do 1 de outubro.

Asinado o 27 de agosto de 2026. O director xeral.

Asdo.: Manuel García Hernández.

R. 2.281